Chăm sóc sức khoẻ tâm thần cho giáo viên can thiệp

Ngày 3-3-2026

Công việc hỗ trợ trẻ rối loạn phát triển của giáo viên can thiệp là một hành trình đầy yêu thương, nhưng cũng đi kèm với không ít áp lực. Đó có thể là áp lực từ cường độ làm việc dày đặc, áp lực từ những thử thách về mặt chuyên môn khi phải đối diện với các ca khó, áp lực từ việc trẻ tiến bộ chậm và từ kỳ vọng của phụ huynh.

Việc tự chăm sóc sức khỏe tâm thần cho bản thân của giáo viên không chỉ là nhu cầu cá nhân, mà còn là yếu tố đảm bảo chất lượng cho hoạt động can thiệp, đồng hành cùng trẻ.

Dưới đây là một số các hoạt động được gợi ý để chăm sóc sức khỏe tâm thần dành cho giáo viên can thiệp:

🍉 Phục hồi cảm xúc hàng ngày

Lý thuyết phục hồi nguồn lực nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tái tạo năng lượng cá nhân. Giáo viên can thiệp nên dành thời gian phục hồi hàng ngày qua các hoạt động nhỏ nhưng đều đặn, giúp hệ thần kinh được “hạ nhiệt” và không tích tụ căng thẳng, ví dụ như:

- Uống đủ nước, ăn đúng bữa.
- Dành 5-10 phút hít thở sâu vào buổi sáng, buổi tối hoặc giữa các ca khó.
- Thực hành kỹ thuật thư giãn cơ tiến triển, đặc biệt ở vùng cổ - vai - lưng hàng ngày hoặc giữa các ca.
- Vận động nhẹ (đi bộ, yoga cơ bản).
- Viết nhanh “nhật ký cảm xúc” cuối ngày, tự hỏi: Hôm nay mình đã làm tốt điều gì?

Lưu ý, các hoạt động phục hồi cần mang tính chủ động, không thụ động kéo dài (ví dụ như việc lướt mạng không kiểm soát).

🍋 Tự giám sát cảm xúc và mức năng lượng hàng ngày

Theo mô hình phòng ngừa kiệt sức, việc nhận diện sớm dấu hiệu quá tải giúp can thiệp kịp thời trước khi hình thành sự mệt mỏi cảm xúc kéo dài là đặc biệt cần thiết. Giáo viên can thiệp có thể:

- Ghi nhận các dấu hiệu cảnh báo sớm: cáu gắt tăng, mất ngủ, giảm động lực, né tránh công việc.
- Chấm điểm mức năng lượng cuối ngày (thang 1-10), nếu mức năng lượng dưới 5 kéo dài nhiều ngày liên tiếp, có thể chủ động điều chỉnh khối lượng công việc hoặc tăng thời gian nghỉ phục hồi.
Việc tự giám sát không nhằm đánh giá bản thân, mà giúp chúng ta điều chỉnh nhịp làm việc phù hợp.

🍒Thiết lập ranh giới công việc

Ranh giới giữa công việc và đời sống cá nhân là yếu tố bảo vệ quan trọng trong nghề hỗ trợ. Việc thiếu ranh giới có thể dẫn đến quá tải vai trò. Giáo viên can thiệp nên thiết lập thời gian dành cho công việc và thời gian dành cho bản thân, cho gia đình, hay cho các hoạt động khác một cách rõ ràng, không mang mọi lo lắng về nhà.

Một số khuyến nghị:

- Quy định khung giờ phản hồi tin nhắn.
- Không xử lý công việc ngoài giờ, trừ trường hợp khẩn cấp đã được thống nhất.
- Khuyến khích có những ngày nghỉ phép đúng nghĩa (thay vì vẫn tiếp tục làm việc từ xa, bận tâm đến công việc trong thời gian nghỉ phép).
- Phân biệt giữa việc đồng cảm với phụ huynh và việc gánh trách nhiệm thay họ.

🥑 Chia sẻ cảm xúc thay vì giữ trong lòng

Trong môi trường can thiệp, giáo viên thường giữ hình ảnh chuyên nghiệp, ổn định và kiểm soát tốt cảm xúc. Tuy nhiên, việc liên tục kìm nén cảm xúc tiêu cực có thể làm gia tăng mệt mỏi và nguy cơ kiệt sức nghề nghiệp. Chia sẻ cảm xúc một cách phù hợp cũng là một chiến lược để bảo vệ sức khỏe tâm thần. Khi chia sẻ, giáo viên can thiệp nên:

- Chọn người phù hợp: đó có thể là một đồng nghiệp đáng tin cậy, một chuyên gia đi trước với nhiều kinh nghiệm, một người bạn hoặc một chuyên gia tâm lý (khi cần).
- Có thể chia sẻ theo cấu trúc: thay vì nói “em mệt quá”, có thể trình bày tình huống cụ thể, cảm xúc của bản thân, điều mình đang băn khoăn hoặc cần hỗ trợ. Điều này sẽ giúp cuộc trao đổi mang tính xây dựng hơn, thay vì tập trung vào điều tiêu cực.

🚩 Lưu ý:

- Khi chia sẻ ngoài phạm vi tổ chức, cần tránh chia sẻ thông tin nhận diện trẻ hoặc gia đình.
- Không trút toàn bộ cảm xúc lên phụ huynh hoặc trẻ.
- Không nên phụ thuộc hoàn toàn vào một người duy nhất để giải tỏa.
- Tránh lặp lại câu chuyện tiêu cực nhiều lần mà không tìm giải pháp.

Chia sẻ là để xử lý vấn đề và tiến về phía trước, không phải để duy trì trạng thái tiêu cực.

🍑Tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên nghiệp khi cần thiết

Nếu nhận thấy trạng thái tiêu cực kéo dài nhiều tuần, khó kiểm soát phản ứng cảm xúc hoặc cảm thấy mất ý nghĩa nghề nghiệp, giáo viên can thiệp có thể chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ từ một nhà tâm lý qua hoạt động tham vấn. Đây là hành vi chuyên nghiệp và có trách nhiệm, không phải biểu hiện của sự yếu kém.

Là một giáo viên can thiệp, bạn không cần phải mạnh mẽ mọi lúc. Bạn có thể có những ngày mệt, có những lúc nghi ngờ bản thân, có những lúc cần được lắng nghe. Việc chăm sóc bản thân đúng cách sẽ giúp bạn ở lại lâu dài được với nghề, giữ được sự nhiệt thành, và tiếp tục là một người đồng hành trên hành trình phát triển của các bạn nhỏ.

❤️Chăm sóc bản thân không phải là ích kỷ, mà đó là điều kiện để bạn tiếp tục chăm sóc người khác.
 
Nguồn: Era Therapy,
https://www.facebook.com/profile.php?id=61585385577076 

 

Tin liên quan

Tin đã đăng